دهانشویه ها                                                                              Mouthwash 

 

 

محلول پراکسید هیدروژن : Hydrogen peroxide

برای برطرف کردن بار زبان و خوشبو کردن دهان روزی 6 الی 8 مرتبه از دهانشویه 5/1 درصد پراکسید هیدروژن می توان استفاده کرد.

برای برطرف کردن رنگ و ضد عفونی کردن آن به خصوص افرادی که سیگار می کشند می توان به مدت 4 دقیقه در محلول 3 درصد پراکسید هیدروژن قرار داد و پس از مسواک زدن آنکشی کرد و استفاده نمود.

برای کاهش التهاب دهان از محلول 5/1 درصدی پراکسید هیدروژن به عنوان دهانشویه و درمان التهاب حاد دهان به کار برد.

شایع ترین علت خونریزی هنگام مسواک زدن و جمع شدن خون در دهان هنگام خواب و خونی شدن باش علاوه بر آماس لثه در اثر جرم به علت عفونت و التهاب ناشی از میکروارگانیسم فوزواسپیروکتی می باشد که خونریزی از بافت نکروتیک روی سطحی که در پاپیلای بین دندانی ایجاد می شود صورت می پذیرد.

استفاده از دهانشویه 5/1 در صدی پراکسید هیدروژن به وسیلۀ ایجاد کف موضعی باعث دبریدمان و به تخریب میکروارگانیسم ها کمک می کند در صورت موثر نبودن باید از آنتی بیوتیک و پنی سیلین استفاده کرد.

 

کلروهگزیدین :Chlorhexidine 

در پری کرونیت خفیف که همراه با ادم و درد خفیف در لثه اطراف دندان می باشد نیاز به تجویز آنتی بیوتیک نیست و شستشوی دهان با کلرهگزیدین ولرم و فشار دوبار در روز موجب بهبودی می شود.

استفاده از دهانشویه 2/0 درصدی کلرهگزیدین روزی 2 مرتبه و هر بار 20 ثانيه در ناراحتی پریودنتیت بخصوص در ژنژیویت اسراتیو حاد جهت جلو گیری از پیشرفت ضایعه موثر است.

دهانشویه کلرهگزیدین 2/0 درصدی به عنوان بخشی از رژیم دارویی برای درمان ژنژیویت استفاده می شود که روزانه 2 بارو هر بار 20 ثانيه دهان با این دهانشویه شستشو داده می شود.

هنگامیکه کودکان  و اطفال قادر به مسواک زدن نمی باشند می توان با آغشته کردن "از به محلول 2/0 درصد کلرهگزیدین دندان های آنها را با گاز تمیز نمود.

استفاده از یک دهانشویه آنتی سپتیک از جمله کلروهگزیدین 5/0 درصد قبل از شروع اعمال دندانپزشکی از جمله به هنگام جرو گیری جرم گیری می توان از شدت باکتریمی  در ضایعات قارچی از جمله کلوپلاکیا علاوه بر تجویز نیستاتین از

دهانشویه کلروهگزیدین نیز استفاده می شود.

رعایت بهداشت دهان و استفاده منظم از دهانشویه کلروهگزیدین 2/0 درصدی جهت کاهش عودهیپرتروفی لثه در بیماررانی که فنیتوئین مصرف می کنند پس از جراحی لثه کمک کننده است.

 

نکاتی در مورد استفاده از این دهانشویه :

1 - هنگام استفاده از دهانشویه کلرهگزیدین باید حداقل به مدت 20 ثانيه در دهان نگه داشته شود و بعد بیرون ریخته شود و تا یک ساعت از شستشو با آب و خوردن چیزی بایستی خودداری کرد.

2 - از کلرهگزیدین نباید به مدت طولانی استفاده کرد. ون باعث اختلال در حس چشایی و ایجاد پیگمانتاسیون اگزوژن در دندان و مخاط می گردد.

3 - عیب کلرهگزیدین 2/0 درصد رنگ گرفتن دندان هاست می توان به جای آن از محلول هگزیتدین که از مشتقات کلرهگزیدین می باشد چون باعث لکه دار شدن و رنگ گرفتگی دندان ها نمی شود می توان به جای آن استفاده کرد بر اساس تحقیقات کلروهگزیدین بر روی پلاک فوق لثه ای موثر است و اثر چندانی بر روی پلاک زیر لثه ای در مقایسه با مواد شیمیایی دیگر که موثر بر روی پلاک زیر لثه ای می باشند ندارد.

 

کلراید سدیم :               Sodium Chloride

برای کاهش حساسیت دندان ها بعد از کارهای پریو بخصوص اگر زیاد در ریشه ها برهنه شده باشند از محلول هیپوکلریدسدیم استفاده می شود که بسیار موثر است می توان مسواک را با محلول نمکی خیس کرده و بعد به دندان ها مالیده که در ابتدای تماس مسواک با دندان درد شدید ایجاد شده و به مرور حساسیت کم می شود محلول کلریدسدیم در صورت تورم لوزه ها و گلو دردها به صورت غرغره مورد استفاده قرار می گیرد که در کاهش التهاب بسیار موثر است.

 

پوویدون آیودین : Povidone Iodine

در درمان بیماریهای عفونی و تورمی دهان و لثه ها و در معالجات اولیه فارنژیت ها به کار می رود مقدار مصرف برای بزرگسالان و کودکان 3 مرتبه در یک روز و یک قاشق از این محلول را به طور خالص یا با یک آب گرم مخلوط کرده و به عنوان دهانشویه به مدت30 ثانيه غرغره می کنند چون این دهانشویه علاوه بر اثر باکتریایی اثر ضد قارچی هم دارد لذا در کنترل برفک دهان کودکان نیز کاربرد داشته که به صورت رقیق شده در حجم معادل از آب گرم یا به صورت رقیق نشده روزی 3 مرتبه یا بیشتر به مدت 30 ثانيه غرغره می شود یا به مخاط دهان مالیده می شود.

نام تجاری که در مراکز درمانی بیشتر کاربرد دارد بتادین می باشد.

شیشه محلول را قبل از مصرف بایستی تکان داد.

 

بی کربنات سدیم ( جوش شیرین ) :Sodium Carbonate

برای تمیز کردن سطوح زخم های هر پس ساده در دهان ه منظور سهولت در امر بهبودی از محلول جوش شیرین که یک دهانشویه قلیایی است استفاده می گردد برای این منظور از یک قاشق چایخوری جوش شیرین را با 8 انس آب گرم ( معادل ) یک لیوان آب مخلوط کرده 4 بار در روز به مقدار زیادی زخم ها شستشو داده می شوند.

در مبتلایان به زخم های متعدد دهانی جهت برداشتن مواد از سطح زخم ها ز دهانشویه بی کربنات سدیم استفاده می شود.

 

ستیل پیریدینیوم کلرید : Cetylpridinium Chloride

جهت مراقبت روزمره و خوشبو کردن دهان می توان یک میلی لیتر 20 قطره از محلول را با 100میلی لیتر آب رقیق کرده و هر 2 تا 3 ساعت دهان را شستشو و از دهان بیرون ریخت.

جهت تازه کردن طعم دهان بعد از پر کردن دندان و یا جراحی لثه می توان یک میلی لیتر 20 قطره از محلول را با 100 میلی لیتر آب رقیق کرده و هر 2 تا 3 ساعت دهان را شستشو داد.

جهت ضد عفونی کردن دهان و گلو جهت کاهش تورم و عفونت 20 قطره در نصف لیوان آب ریخته 4 تا 6 بار در روز غرغره شود.

خورده شدن این محلول عوارض جانبی شدیدی به همراه دارد احتیاط لازم در این زمینه بایستی انجام شود.

 

کاربامید پراکساید :Carbamideperoxide

جهت کاهش التهاب حنیف لثه و آفت و التهاب مخاطی لب و دهان و التهاب ناشی از دنچر ( دندان مصنوعی ) استفاده می شود برای این منظور در بالغین و کودکان بالای 3 سال چند قطره از دارو چهار بار در روز بعد از غذا و به به هنگام خواب در محل ریخته و بعد از 3-2 دقیقه آب دهان بیرون ریخته می شود و یا 10 قطره روی زبان ریخته و بعد از آمیختن با بزاق چند دقیقه غرغره و از دهان بیرون ریخته می شود و مدت 5 تا 4 دقیقه از نوشیدن یا شستشوی دهان خودداری می شود.

جهت تسکین دردهای ناشی از دندان های مصنوعی و اعمال دندانپزشکی و زخم های مخاطی دهان استفاده می شود همانند شماره ( 1 )

این دارو در کودکان کوچکتر از 3 سال مصرف نمی شود

از رقیق کردن محلول هنگام مصرف بایستی خودداری شود

در صورت تدارم علائم یا بدتر شدن آنها مصرف دارو بایست قطع گردد مصرف این دارو نباید بیش از یک هفته ادامه یابد.

 

بنزیدامین :BenzydAmine

یک محلول ضد التهاب  ، ضد درد و بی حس کننده موضعی برای مخاط دهان می باشد که در تسکین گلو دردها ، تسکین بلع دشوار ، التهاب لوزه ها ، تسکین درد زخم های دهانی ، التهاب مخاط ناشی از رادیو تراپی ، تسکین درد زخم های آفتوز بعد از جراحی های دهانی و بعد از اعمال پریودنتال جهت سرعت بخشیدن به فرآیندهای ترمیم موضعی با کاهش تورم و پر خونی در التهاب های مخاط دهان و گلو به عنوان شوینده به میزان 15 میلی لیتر حداقل به مدت 30 ثانیه در تمام روز استفاده می شود. برای حفظ بهداشت دهان و لثه ها مقدار 15 میلی لیتر از محلول را با همین مقدار آب رقیق کرده و به صورت غرغره یک بار در روز مصرف می شود در گلو درد به میزان 15 میلی لیتر هر 5/1 تا 3 ساعت به مدت 30 ثانيه غرغره می شود و پس از استفاده از دهان بیرون ریخته می شود و مورد استفاده قرار می گیرد که در کاهش عفونت ثانویه و تخفیف درد و التهاب بسیار موثر است.محلول بنزیدآمین

 اثرات ضد التهاب و درد ، خود را به سرعت در جایگاه درد در بافت ملتهب دهان و گلو آشکار می کند و درد شدید اختلالات دهان و گلو را به سرعت در 90 ثانيه پس از مصرف کاهش و درد را تا مدت 90 دقیقه بعد از مصرف تسکین می دهد ، شیشه محلول دور از نور نگهداشته شود.

محلول بنزیدامین نباید رقیق شود اما اگر پس از مصرف آن احساس سوزش ایجاد شد که از عوارض جانبی آن می باشد می توان محلول را با آب رقیق کرد همراه با حلول پیمانه ای جهت رقیق کردن طبق دستور شرکت داروسازی لرستان ایران موجود می باشد مصرف بنزیدآمین در کودکان زیر 6 سال توصیه نمی شود درمان پیوسته با بنزیدآمین نباید از 7 روز تجاوز کند.

 

گلیسرین :Glycerine

در بیمارانی که از خشکی دهان رنج می برند از جمله بیمارانی که داروهای آنتی کلینرژیک مصرف می کنند بیمارانی که تحت پرتو درمانی قرار می گیرند افراد سالخورده ، سندرم شوگرن می توان گلیسیرین به عنوان دهانشویه جهت رفع خشکی دهان استفاده نمود و بعد یک طعم دهنده مثل شربت آلبالو و یا پودرهای خوراکی با طعم های مختلف میوه جات به آن اضافه شده و به عنوان دهانشویه روزانه استفاده شود. از ترکیب گلیسیرین بعضی از پزشکان جهت تسریع در بهبودی ضایعات قارچی و زخم های دهانی با مالیدن محلول بر روی ضایعات از آن استفاده می کنند.

 

دیکلون : Dyclon

در لیست داروهای ژنریک ایران موجود نیست ولی از این دهانشویه در ضایعات مخاطی دردناک از جمله هرپتیک ژنژیواستئوماتیت حاد برای تسکین درد جهت راحت تر نمودن خوردن غذا به علت دارا بودن مواد بی حس کننده و ایجاد بی حسی موضعی قبل از خوردن غذا تجویز می شود این دهانشویه برای یک تا دو دقیقه که بهتر است 5 دقیقه به کاربرده شود تا دهان بی حس شود بی حسی حدود 40 دقیقه دوام داشته که در این مدت بیمار قادر به خوردن غذا می باشد دوره بیماری 8 تا 10 روز است که در طول این مدت درمان های ساده نظیر برداشتن پلاک برای تسکین درد مهم است.

 

کلرآمین :                                              Chlor Amin

این دهانشویه در لیست داروهای ژنریک ایران نیست ولی از دهانشویه 1 درصد کلرآمین جهت کاهش باکتریمی در هنگام جرم گیری استفاده می شود در هیچ جای دیگر در دندانپزشکی از کلرآمین استفاده نمی شود.

 

هگزیتیدین :Hexitidine

در لیست داروهای ژنریک ایران نیست ولی یک دهانشویه آنتی سپتیک است که در کاهش عفونت ثانویه و در نتیجه تخفیف درد موثر است از مشقات کلرهگزیدین می باشد با این مزیت که باعث تغییر رنگ دندان ها نمی شود.

 

پرسیکا :Persica

افراد سالم جهت جلوگیری از پوسیدگی دندان و بیماریهای دهان و دندان روزی 2 نوبت هر نوبت 10 تا 15 قطره در 15 میلی لیتر آب ریخته و به مدت 20 ثانيه در دهان گردش داده و دور ریخته می شود.