پوسیدگی دندان در کودکان و نوجوانان
نقش دندان پزشک در برنامه کنترل
پوسیدگی : سلامت دهانی خوب جزء
سلامت عمومی است اگر چه داشتن سلامت دهانی مناسب بیش از داشتن دندانهای
سالم است تعداد زیادی از کودکان بهداشت عمومی و دهانی ناکافی دارند به علت
اینکه پوسیدگی های دندانی فعال و غیر قابل کنترل هستند دندانپزشک اطفال
هماهنگ کننده مراقبت و سلامتی دهان و جلوگیری از بیماری های دهانی کودک
شماست با مراجعه متناوب می توانید این مهم را به انجام برسانید.
اتیولوژی پوسیدگی : در طول
مدتی که علم دندانپزشکی وجود داشته تئوری های مختلفی در مورد علت پوسیدگی
های دندانی بیان شده است. امروزه تمام صاحب نظران پوسیدگی های دندانی عموما
بر این موضوع اتفاق نظر دارند که پوسیدگی بیماری عفونی و قابل سرایتی است
که فاکتور های متعددی شروع و ادامه آن را متاثر می کنند. بیماری نیازمند یک
میزبان ( دندان و محیط دهانی )٬ سوسبترای غذایی و باکتری اسیدوریک است.
بزاق ( همچنین به عنوان جزئی از میزبان ) سوسبترا و باکتری بیوفیلم ( پلاک ) را تشکیلمی دهند که به سطح دندان می چسبد پس از مدتی حضور سوسبترا به عنوان منبع غذایی باکتری عمل می کند و باکتری اسیدهایی تولید می کند که دندان را دمیزالیزه می کند جریان رقیق سازی خنثی سازی و ظرفیت دمیزالیزه کردن بزاق نیز به عنوان عامل مهمی مطرح است که حتی گاهی پیشرفت و یا برگشت بیماری را تنظیم می کند. بزاق می تواند با مقاوم سازی دندان توسط تامین اجزاء شناخته شده برای مقاوم کردن ساختارهای آپاتیتی مرتبط باشد. اگر محیط دهان مناسب نباشد ( اسید زیادی به تناوب ایجاد شود ) جریان کافی بزاق می تواند اسید را رقیق و خنثی کند و بنابراین سرعت صدمه به دندان را کم کرده و حتی آن را ترمیم می کند. PH بحرانی برای حل شدن مینا 5/5 نشان داده شده است. زمانی که پروسه به عاج می رسد انحلال در PH بالاتری اتفاق می افتد علاوه بر این متغیرهای درمانی ٬ اجتماعی ٬ و فرهنگی ژنتیکی ٬ غذایی ٬ عادتی ٬ و آناتومیکی زیادی شناخته شده که بر سطح فعالیت پوسیدگی تاثیر مناسب یا غیر مناسب می گذارند.
پوسیدگی دندانی منتشر مهاجم ( رمپانت
) : هیچ توافق کاملی روی تعریف
پوسیدگی رمپانت یا تصویر بالینی این حالت وجود ندارد در هر حال عموما
پذیرفته شده است که این بیماری که تحت عنوان پوسیدگی رمپانت به آن اشاره می
شود بر حسب تاریخچه انسانی نسبتا جدید است پوسیدگی رمپانت به صورت نوعی
پوسیدگی با ظهور سریع منتشر به همه جا و سریعا حفره ساز که منجر به درگیری
زود هنگام پالپ می شود و دندان هایی را که معمولا به عنوان ایمن در مقابل
پوسیدگی عادی در نظر گرفته می شوند مبتلا می سازد تعریف شده است.
هیچ شواهدی وجود ندارد که مکانیسم روند پوسیدگی در این متفاوت است و یا اینکه تنها در دندان های بد شکل و با ترکیب نامرغوب رخ می دهد. برعکس پوسیدگی رمپانت می تواند ناگهانی در دندان هایی که سالها در برابر پوسیدگی ایمن بوده اند رخ دهد. شروع ناگهانی بیماری بیان می کند که عدم تعادل کل محیط دهان اتفاق افتاده است به نظر می رسد که نوجوانان به پوسیدگی رمپانت بسیار مستعد باشند. اگر چه در بین کودکان و بزرگسالان نیز در تمام سنین مشاهده شده است شواهد قابل توجهی وجود دارد که ناراحتی های روانی ممکن است فاکتوری مسبب در برخی از موارد از این پوسیدگی باشند. هیجانات و ترسهای سرکوب شده نارضایتی از انجام کاری بزرگ و غیره و فشارهای روحی مداوم و اضطراب در کودکان و بالغینی که پوسیدگی رمپانت دارند مشاهده شده اند چون دوره ی بلوغ اغلب به عنوان یک مرحله ی سخت تطبیق و تعادل برای فرد در نظر گرفته می شود میزان وقوع افزایش یافته پوسیدگی رمپانت در این گروه سنی این نظریه را حمایت می کند یک ناراحتی روانی ممکن است هوس و اشتیاق غیر معمولی به شیرینی ها و تنقلات ایجاد کند که به نوبه ی خود ممکن است وقوع پوسیدگی دندانی را تحت تاثیر قرار دهد از طرف دیگر کمبود قابل توجه بزاق یافته ای غیر معمول در اشخاص هیجان زده عصبی و آشفته نیست. در واقع اشکال مختلف استرس در هر دو دسته کودکان و بزرگسالان همچنین داروهای مختلفی ( نظیر آرام بخش ها و خواب آورها ) که عموما جهت کمک به فرد در غلبه بر استرس مصرف می شوند کاهش مقاومت در مقابل پوسیدگی که به دلیل رمیزالیزاسیون معیوب است مرتبط هستند کاملا ثابت شده که رادیوتراپی سروگردن معمولا باعث کاهش قابل توجه عملکرد بزاق شده و بیمار را درریسک بالایی برای تکامل پوسیدگی های شدید قرار می دهند.
پوسیدگی زود هنگام کودکی٬ پوسیدی شدید
زود هنگام کودکی٬ پوسیدگی به واسطه شیر خواری٬ پوسیدگی به علت شیشه شیر:
آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا
( AAPD )
پوسیدگی های زود هنگام کودکی
( ECC )
را به صورت حضور یک یا بیش از یک پوسیدگی ( حفره دار شده یا بی حفره ) از
دست دادن دندان به علت پوسیدگی یا سطوح دندانی ترمیم شده دردندان شیری در
کودک 17 ماهه و یا جوانتر تعریف می کند. همچنین آکادمی اختصاصا بیان می کند
که در کودکان جوان تر از 3 سال هر علامتی از پوسیدگی سطوح صاف نشانه ای از
پوسیدگی های شدید زود هنگام کودکی است در سالهای اخیر تشخیص داده شده که
شیر خوردن با شیشه به مدت طولانی بیش از زمان معمول یعنی کودک دیرتر از
شیشه شیر گرفته شود و با غذای جامد آشنا شود ممکن است به پوسیدگی زود هنگام
و رمپانت منجر گردد ممکن است به ( پوسیدگی شدید زود هنگام کودکی ) در یک
کودک 2 و 3 و 4 ساله تیپیک می باشد و از یک الگوی معین تبعیت می کند. در
اینجا درگیری زود هنگام دندانهای قدامی فک بالا مولرهای شیری اول بالا و
پایین و کانین فک پایین با پوسیدگی وجود دارد. معمولا دندانهای پیشین فک
پایین مبتلا نمی شوند. کودک در زمان خواب بعد از ظهر و یا در شب با شیشه
شیری محتوی شیر یا آبّ قند به رختخواب می رود و شیر یا مایع شیرین در اطراف
دندانهای قدامی بالا جمع می شوند دندانهای قدامی پایین توسط زبان محافظت می
شوند این مایع حاوی کربوهیدرات است محیط کشت واسط بسیار عالی را برای رشد
میکروارنیسم ها فراهم می آورد. جریان بزاق در طی خواب کاهش می یابد و پاک
شدن مایع از حفره دهان آهسته انجام می شود.
فاکتورهای شناخته شده دیگری که
پوسیدگی دندانی را تحت تاثیر قرار می دهند :
1 - بزاق
2 - وضیعت اقتصادی اجتماعی
3 - خصوصیات آناتومیک دندان ها
4 - ترتیب ونظم دندان ها در قوس فکی
5 - وجود دستگاههای دندانی و ترمیم ها
6 - عوامل ارثی
